این مطلب رو به اشتراک بذار
خوانندگی چه چالشهایی داره؟ راهنمایی برای پیش از شروع آواز
مهدیس پورجهان
شروع هر مسیر تازهای معمولاً با کمی شوق و کمی تردید همراهه. اگه به یادگیری خوانندگی علاقهمند باشی، طبیعیه که قبل از برداشتن قدم اول دلت بخواد بدونی چه چیزهایی توی این مسیر منتظرته و ممکنه با چه تجربههایی روبهرو بشی.
معلومه که آواز هم مثل یادگیری هر مهارت دیگهای، چالشهای آموزشی خودش رو داره؛ از درست خوندن نتها گرفته تا یاد گرفتن تکنیکهای مختلف آوازی و مدیریت نفس. اما توی این مقاله قرار نیست دربارهٔ سختی درسها و تمرینات آواز حرف بزنیم.
میخوایم سراغ بخش دیگهای از مسیر بریم؛ نکات و چالشهایی که شاید توی برنامهٔ درسی کلاس نوشته نشده باشن، اما وقتی خوانندگی رو شروع میکنی، کمکم خودشون رو نشون میدن. شناختن این بخش از ماجرا کمک میکنه با انتظارهای واقعیتر، آمادگی بیشتر و تصویر روشنتری وارد مسیر خوانندگی بشی.
پس بیا قبل از شروع، کمی بیشتر با چالشهای این مسیر آشنا بشیم:
۱. سازت از بدنت جدا نیست و از سبک زندگیات تأثیر میگیره
نوازنده میتونه بعد از تمرین، سازش رو تمیز کنه، داخل کیف بذاره و تا جلسهٔ بعد، توی محیط امن خودش نگهش داره؛ اما ساز یه خواننده همیشه همراهشه.
تو با همون حنجرهای که آواز میخونی، در طول روز حرف میزنی، میخندی، سرفه میکنی، توی محیطهای شلوغ صدات رو بالا میبری و گاهی هم از شدت هیجان داد میزنی. پس وضعیت صدات فقط به کاری که سر کلاس یا موقع تمرین انجام میدی بستگی نداره؛ عادتهای روزمرهات هم روی اون اثر میذارن.
علاوه بر این، چیزهایی مثل بدخوابی، استرس، بیماری، هوای خیلی خشک، دهیدراته شدن بدن، خوراکیهای ناسالم، سیگار کشیدن یا قرار گرفتن در معرض دود و آلودگی هم میتونن روی سلامت و راحتی صدات اثر بذارن.
پس این یعنی وقتی خوانندگی رو شروع میکنی، باید به شیوهٔ استفاده از صدات و شرایط بدنت هم بیشتر توجه داشته باشی:
- در طول روز چقدر و با چه شدتی حرف میزنی؟
- روزهایی که تمرین داری، چی میخوری و چی مینوشی؟
- به اندازه کافی میخوابی و به صدات فرصت استراحت میدی؟
- وقتی صدات خسته یا گرفتهست، باز هم ازش کار میکشی؟
البته منظور این نیست که از وقتی کلاس آواز میری، باید زندگی زاهدانهای شروع کنی و همهجا با قمقمهٔ دو لیتری و دستگاه بخور حاضر بشی! اما لازمه بدونی نسبت به الانت، باید کمی بیشتر حواست به شرایط بدنت و نحوهٔ استفاده از صدات باشه.
(اگه در این مورد بیشتر کنجکاوی، میتونی سری هم به مقالههای «مراقبت از صدا» و «نکاتی فراتر از تمرین آواز» بزنی.)
۲. تمرین آواز، خصوصی و بیسروصدا نیست
تمرین آواز برخلاف خیلی از کارهای دیگه، بیسروصدا و نامرئی پیش نمیره. بالاخره باید صدات رو آزاد کنی، جملهها رو با صدای بلند تکرار کنی و تمرینهایی انجام بدی که همیشه هم شبیه یه اجرای دلنشین شنیده نمیشن. بعضی وقتها صدایی که از اتاقت بیرون میاد، بیشتر از اینکه شبیه آواز باشه، ممکنه همسایه رو به این فکر بندازه که یه فُک دریایی توی واحد بغلی ساکن شده!
شوخی به کنار، شنیدهشدن تمرین میتونه برای خیلی از هنرجوها چالش واقعی باشه. ممکنه خجالت بکشی اعضای خونه تمرینهات رو بشنون، اتاق مستقلی برای تمرین نداشته باشی یا نگران باشی صدات همسایهها رو اذیت کنه. حتی پیدا کردن ساعتی که هم خودت وقت داشته باشی و هم بقیه در حال استراحت یا کار نباشن، همیشه ساده نیست.
همین نگرانیها ممکنه باعث بشن موقع تمرین، صدات رو بیشازحد پایین نگه داری، بعضی تمرینها رو نصفهنیمه انجام بدی یا کلاً تمرین رو بندازی برای وقتی که هیچکس خونه نیست؛ یعنی زمانی که شاید بهندرت پیش بیاد.
پس اگه میخوای خوانندگی رو شروع کنی، بهتره از قبل به فضای تمرینت هم فکر کنی. لازم نیست یه اتاق آکوستیک یا عایق صدا داشته باشی؛ اما باید بتونی زمان و جایی پیدا کنی که برای چند دقیقه بدون اضطراب از شنیدهشدن، صدات رو به کار بگیری.
اکثر اوقات این موضوع با تنظیم یه برنامهٔ مشخص، کیپ کردن درزها، هماهنگی با اعضای خونه و کمی کنار اومدن با حس خجالت حل میشه.
(برای دونستن راهکارهای بیشتر در این خصوص، مقالهٔ «چطور آواز و صداسازی تمرین کنیم بدون اینکه دیگران اذیت شوند؟» هم کمکتون میکنه.)
۳. دیگران به خودشون حق میدن که صدات رو امتحان کنن
کافیه به چند نفر بگی کلاس آواز میری؛ خیلی زود ممکنه با جملههایی مثل:
- «خب پس یه چیزی بخون»
- «بخون ببینیم صدات چطوره»
- یا «چند وقته کلاس میری؟ میتونی آهنگِ فلان رو برامون بخونی؟»
روبهرو بشی. انگار ثبتنام توی کلاس آواز، همراه با تعهد اجرای زنده توی مهمونیهای فامیلی و دورهمیهای دوستانه صادر میشه!
واقعیت اینه که خیلیها نمیدونن خوندن جلوی دیگران با تمرینکردن توی خلوت فرق داره. ممکنه هنوز در حال شناختن صدات باشی، به نقطهای که اجرای قابل قبولی ارائه بدی نرسیده باشی یا اصلاً دلت نخواد اون بخش از زندگیت رو با بقیه شریک بشی.
بااینحال، این درخواستهای ناگهانی ممکنه تو رو توی رودربایستی بندازه یا باعث بشه احساس کنی باید همون لحظه تواناییت رو ثابت کنی. شاید هم فقط برای اینکه کسی رو ناامید نکنی، قبول کنی بخونی و بعد یه اجرای ناگهانی و بدون آمادگی رو معیار توانایی واقعی خودت قرار بدی.
برای همین، بد نیست از همون اول روی مهارت «نه گفتن» هم کار کنی و چند جواب مؤدبانه برای این موقعیتها آماده داشته باشی؛ مثلاً: «هنوز برای اجرا آماده نیستم»، «الان ترجیح میدم نخونم» یا «وقتی آماده شدم، حتماً براتون میخونم.»
چون بخشی از مسیر خوانندگی فقط یاد گرفتن استفاده از صدا نیست؛ اینه که خودت بتونی تصمیم بگیری کِی، کجا و برای چه کسی بخونی.
(برای کنار اومدن با این چالش، مقالههای «خوندن برای دل خود؛ آیا لازمه کسی صدامون رو بشنوه؟» و «چطور ترس از آواز خوندن جلوی دیگران رو کمتر کنیم؟» هم میتونن راهگشا باشن.)
۴. صداسازی یه مرحلهٔ موقت نیست
خیلیها وقتی خوانندگی رو شروع میکنن، صداسازی رو یه جور مقدمه میبینن؛ انگار قراره مدتی تمرینهای پایهٔ صدا رو انجام بدن و بعد برای همیشه وارد بخش جذابتر ماجرا، یعنی فقط آهنگ خوندن، بشن.
اما صداسازی چیزی نیست که یه روز تمومش کنی و برای همیشه کنار بذاری. حتی وقتی تجربهات بیشتر میشه و قطعههای مختلفی یاد میگیری، باز هم بخشی از زمان تمرینت به آمادهکردن صدا، هماهنگکردن بخشهای مختلفش و حفظ مهارتهایی اختصاص پیدا میکنه که بهمرور به دست آوردی.
یه ورزشکار حرفهای هم فقط به تمرین مسابقه یا اجرای اصلی اکتفا نمیکنه. گرمکردن، تقویت عضلات و تمرینهای پایه همچنان بخشی از برنامهاش باقی میمونن؛ چون هرچه جلوتر میره، بیشتر متوجه میشه همین تمرینهای ساده چه نقشی توی آمادگی و کیفیت عملکردش دارن. برای خواننده هم ماجرا کموبیش همینه.
البته تکرار تمرینهای صداسازی همیشه به اندازه خوندن آهنگ مورد علاقهات هیجانانگیز نیست. ممکنه بعضی روزها حوصلهشون رو نداشته باشی یا فکر کنی چون بارها انجامشون دادی، دیگه نیازی بهشون نداری. یکی از چالشهای این مسیر هم همینه: اینکه فقط دنبال بخش جذاب و شنیدنی تمرین نباشی و برای تمرینهای تکراری اما ضروری هم وقت بذاری.
پس اگه میخوای خوانندگی رو شروع کنی، بهتره از همون اول بدونی صداسازی یه ایستگاه موقت نیست که ازش عبور کنی؛ بخشی از مسیره که در طول یادگیری بارها بهش برمیگردی.
(برای مدیریت کردن این چالش، مقالهٔ «تمرین صداسازی؛ چرا گاهی یکنواخت میشه و چطور ادامه بدیم؟» هم میتونه کمکت کنه.)
۵. احتمالاً صدات با تصور ذهنیت فرق خواهد داشت
خیلی از ما قبل از شروع خوانندگی، تصویر مشخصی از صدای خودمون داریم؛ شاید فکر کنیم صدامون بم، گرم، پُرقدرت یا شبیه خوانندهٔ مورد علاقهمونه. اما وقتی شروع به خوندن و ضبطکردن تمرینهامون میکنیم، ممکنه با صدایی روبهرو بشیم که با چیزی که توی ذهنمون بوده فرق داشته باشه.
شنیدن صدای ضبطشده برای خیلیها در ابتدا عجیب و حتی ناخوشاینده. ممکنه با خودت بگی: «واقعاً صدای من اینه؟» یا فکر کنی صدات اونطور که انتظار داشتی زیبا، پُرحجم یا تأثیرگذار نیست. این تجربه میتونه باعث بشه نسبت به ادامهٔ مسیر مردد بشی یا مدام تلاش کنی صدات رو شبیه شخص دیگهای کنی.
یکی از چیزهایی که باید توی این مسیر بپذیری اینه که قراره با همون صدایی کار کنی که واقعاً در اختیار داری؛ نه صدایی که آرزو داشتی شبیهاش بخونی. البته این پذیرش ممکنه یکشبه اتفاق نیفته. هرچه بیشتر تمرین کنی، صدات رو ضبط کنی و بدون قضاوت بهش گوش بدی، کمکم ویژگیها، تواناییها و رنگ مخصوص صدای خودت رو بهتر میشناسی.
پس بدون تصورهای اغراقآمیز و توقعهای غیرواقعبینانه توی این مسیر قدم بذار و متوجه فرق بین «این صدا با تصورم فرق داره» با «این صدا خوب نیست» باش.
(توی این زمینه، مقالهٔ «راز غریبگی با صدای ضبطشده» هم میتونه ذهنت رو آمادهتر کنه.)
۶. روزهای خوب و بد صوتی خواهی داشت
ممکنه یه روز سر تمرین حس کنی صدات کاملاً باهات راه میاد؛ راحتتر میخونی، از نتیجه راضیتری و فکر میکنی بالاخره به یه ثبات خوب رسیدی. اما چند روز بعد، همون تمرین یا قطعهای که تا همین چند روز پیش راحت اجراش میکردی، دوباره برات سخت بشه و اون روانی و راحتی قبل رو نداشته باشه.
همونطور که توی بخش اول هم گفتیم، صدا از وضعیت جسمی و حال همون روزت تأثیر میگیره. خستگی، کمخوابی، استرس یا استفادهٔ زیاد از صدا ممکنه باعث بشن شرایطت با روز قبل فرق داشته باشه. برای همین، قرار نیست هر بار که میخونی دقیقاً به همون صدای دلخواهت برسی.
مهم اینه که یه روز خوب رو نشونهٔ حلشدن همهچیز و یه روز بد رو نشونهٔ پسرفت یا بیاستعدادی ندونی. بهتره بهجای اینکه خودت رو با نتیجهٔ همون جلسه قضاوت کنی، روندت رو در طول زمان ببینی.
اگه میخوای خوانندگی رو شروع کنی، باید آماده باشی که صدات همیشه یکشکل و قابلپیشبینی نباشه. بخشی از این مسیر، شناختن همین نوسانها و ادامهدادن بدون قضاوت عجولانهست.
۷. انتظار پیشرفت سریع نداشته باش
یکی از چیزهایی که ممکنه توی مسیر یادگیری صداسازی و آواز به چشم بیاد، سرعت پیشرفته. خیلی وقتها هنرجو انتظار داره بعد از چند جلسه، تغییر محسوسی توی صداش بشنوه یا بتونه قطعههای موسیقی رو خیلی زود روان و بیدردسر اجرا کنه؛ اما روند یادگیری آواز معمولاً از چیزی که توی ذهنمونه آهستهتره.
تغییراتی که با صداسازی اتفاق میافتن همیشه فوری و واضح نیستن. ممکنه چند هفته تمرین کنی و احساس کنی صدات فرق چندانی نکرده، اما کمکم متوجه بشی بعضی صداها رو راحتتر تولید میکنی، کنترل بیشتری داری یا کاری که قبلاً برات سخت بود، حالا طبیعیتر انجام میشه. این تغییرها معمولاً یهدفعه و نمایشی ظاهر نمیشن؛ آرومآروم کنار هم قرار میگیرن.
یاد گرفتن و روانکردن یه قطعه هم، زمان خودش رو میخواد. شاید ملودی آهنگ رو زود یاد بگیری، اما هماهنگکردن کلمات، نفسگیریها، بیان، ریتم و جزئیاتِ مختلفش ممکنه به چندین جلسه تمرین و تکرار نیاز داشته باشه.
پس یکی از چالشهات اینه که توی فاصلهٔ بین شروع تمرینها و دیدن نتیجه، دلسرد نشی و برای یه مسیر تدریجی آماده باشی. صدا و مهارت خوندن با عجله ساخته نمیشن؛ با تمرین مداوم، تکرار و صبوری شکل میگیرن.
با همهٔ اینها، خوانندگی میتونه مسیر تو باشه
چالشهایی که گفتیم قرار نیست ثابت کنن خوانندگی مسیر سخت یا ترسناکیه. اتفاقاً دونستنشون کمک میکنه با تصویر واقعیتری وارد این مسیر بشی و وقتی با یکی از اونها روبهرو شدی، فکر نکنی فقط تویی که چنین تجربهای داری یا حتماً یه جای کار رو اشتباه رفتی.
اگه هنوز دلت میخواد بخونی، لازم نیست از همون اول همهچیز رو پیشبینی کنی و خودت رو برای تمام موقعیتهای این مسیر آماده کرده باشی. کافیه بدونی قراره کمکم صدات رو بشناسی، برای تمرینکردن جا باز کنی، با روزهای خوب و بدش کنار بیای و برای دیدن نتیجه به خودت زمان بدی.
در نهایت، مهمترین سؤال این نیست که آیا هیچکدوم از این چالشها سر راهت قرار میگیرن یا نه؛ مهم اینه که آیا دوست داری با وجودشون، قدمبهقدم جلو بری و از شناختن صدای خودت لذت ببری؟
اگه جوابت مثبته، میتونی این مسیر رو با مجموعهٔ «آموزش صداسازی و خوانندگی» خنیاگر شروع کنی؛ مجموعهای که بهت کمک میکنه از تمرینهای پایه شروع کنی، کمکم صدات و قابلیتهاش رو بهتر بشناسی و مهارتهای لازم برای درستتر و راحتتر خوندن رو یاد بگیری.
این مطلب رو به اشتراک بذار