سبک‌های گیتار کدام‌اند؟ معرفی ۴ سبک رایج + راهنمای انتخاب

انتخاب از بین انواع سبک‌های نواختن گیتار یکی از اولین چالش‌هایی است که هنرجویان هنگام شروع یادگیری این ساز با آن روبه‌رو می‌شوند. وقتی تصمیم می‌گیرید گیتار یاد بگیرید، خیلی زود با این پرسش مواجه می‌شوید که از میان انواع سبک‌های گیتار کدام مسیر برای شما مناسب‌تر است؟ گیتار کلاسیک، پاپ، فلامنکو یا شاید سبک‌های مدرن‌تر مثل راک؟ تنوع زیاد سبک‌های گیتار باعث می‌شود انتخاب برای بسیاری از افراد کمی گیج‌کننده باشد.

در این مقاله با معرفی رایج‌ترین سبک‌های گیتار و بررسی ویژگی‌های هرکدام، به شما کمک می‌کنیم تفاوت آن‌ها را بهتر درک کنید و راحت‌تر تصمیم بگیرید. در انتها هم چند نکتهٔ مهم را مرور می‌کنیم تا بتوانید بهترین سبک گیتار را متناسب با سلیقه و هدف خود انتخاب کنید.

پیش از اینکه وارد بحث شویم و به معرفی انواع سبک‌های گیتار بپردازیم، بهتر است ابتدا بدانیم اصلاً منظور از «سبک» چیست. در موسیقی، واژهٔ سبک برای دسته‌بندی آثاری به کار می‌رود که از نظر ساختار، ریتم، تکنیک نوازندگی و فضای موسیقایی ویژگی‌های مشترکی دارند؛ به همین دلیل هرکدام از سبک‌های مختلف گیتار با شیوهٔ نوازندگی و صدای خاص خود از دیگری متمایز می‌شوند. (اگر هنوز شناخت کاملی از ساز گیتار ندارید، بهتر است ابتدا مقالهٔ تاریخچه و معرفی ساز گیتار را مطالعه کنید، سپس برای آشنایی با سبک‌ها به این مقاله برگردید.)

سبک گیتار کلاسیک

در میان سبک‌های گیتار، گیتار کلاسیک یکی از قدیمی‌ترین و تأثیرگذارترین شیوه‌های نوازندگی این ساز به شمار می‌آید. بسیاری از تکنیک‌ها و اصولی که امروز در انواع سبک‌های ساز گیتار دیده می‌شوند، ریشه در همین شیوهٔ نوازندگی دارند. به همین دلیل هم بسیاری از استادان موسیقی معتقدند یادگیری گیتار سبک کلاسیک می‌تواند پایه‌ای بسیار محکم برای ورود به دنیای گیتارنوازی باشد.

در سبک کلاسیکِ گیتار، نوازندگی معمولاً با انگشتان دست انجام می‌شود و برخلاف برخی سبک‌های گیتار الکتریک یا پاپ، از مضراب (پیک) استفاده نمی‌شود. در این شیوه، گیتار معمولاً روی پای چپ نوازنده قرار می‌گیرد و دسته ساز کمی رو به بالا (حدود ۴۵ درجه) قرار می‌گیرد تا کنترل بیشتری روی انگشتان و اجرای دقیق نت‌ها ایجاد شود. این وضعیت به نوازنده کمک می‌کند ملودی‌ها، آکوردها و خطوط باس را با دقت و وضوح بیشتری اجرا کند.

از نظر صدادهی نیز، گیتار‌نوازی سبک کلاسیک به خاطر صدای گرم، نرم و ملایم شناخته می‌شود. در این سبک، نت‌ها معمولاً کشش طولانی‌تری دارند و ملودی‌ها با ظرافت و دقت اجرا می‌شوند. بسیاری از قطعات این سبک دارای ملودی‌های چندلایه و هارمونی‌های ظریف هستند که باعث می‌شود سبک گیتار کلاسیک برای اجرای قطعات ملودیک و احساسی هم بسیار مناسب باشد.

یکی دیگر از ویژگی‌های مهم این سبک، تأکید بر آموزش اصولی موسیقی است. در روند یادگیری گیتار سبک کلاسیک هنرجو بایستی به سواد موسیقی کلاسیک هم دست یابد یعنی به نت‌خوانی، علائم و نشانه‌ها، ریتم‌های مختلف، هارمونی و مبانی تئوری موسیقی مسلط شود تا توانایی اجرای قطعات موسیقی کلاسیک را به بهترین شکل ممکن داشته باشد. همین موضوع باعث شده که بسیاری از مدرس‌ها، این سبک را بهترین نقطه شروع برای هنرجویانی بدانند که می‌خواهند پایهٔ فنی قوی‌تری داشته باشند.

بخشی از آثاری که در سبک گیتار کلاسیک اجرا می‌شوند تنظیم‌هایی جدید از قطعات مشهور موسیقی کلاسیک هستند و بخشی دیگر آثاری‌اند که از ابتدا برای این سبک گیتار نوشته شده‌اند اما همان حال‌وهوای موسیقی کلاسیک را دارند. اگرچه این آثار اغلب به صورت تک‌نوازی اجرا می‌شوند، برای دونوازی، آنسامبل‌های گیتار و حتی همراهی با ارکستر نیز قطعاتی وجود دارد. در طول تاریخ نیز آهنگ‌سازان و نوازندگان برجسته‌ای در این سبک فعالیت کرده‌اند که آثارشان امروزه بخش مهمی از رپرتوار گیتار کلاسیک را شکل می‌دهند. (برای آشنایی با این افراد می‌توانید مقالهٔ بهترین نوازندگان گیتار کلاسیک را مطالعه فرمایید.)

در کل اگر به دنبال سبکی هستید که هم صدایی ملودیک و دلنشین داشته باشد و هم شما را با اصول حرفه‌ای نوازندگی گیتار آشنا کند، سبک گیتار کلاسیک می‌تواند یکی از بهترین انتخاب‌ها برای شروع یادگیری این ساز باشد.

سبک گیتار پاپ

در میان سبک‌های نوازندگی گیتار، بدون شک گیتار پاپ یکی از پرطرفدارترین و پرمخاطب‌ترین سبک‌هاست. واژه «پاپ» از کلمه Popular به معنای «مردمی و عامه‌پسند» گرفته شده و همین موضوع نشان می‌دهد چرا این سبک تا این اندازه فراگیر شده است.

در گیتارِ سبک پاپ تمرکز اصلی بیشتر بر انتقال احساس، همراهی با آواز و اجرای آهنگ‌های محبوب است؛ به همین دلیل بسیاری از افرادی که می‌خواهند سریع‌تر وارد دنیای اجرا شوند و با گیتارشان در جمع‌های دوستانه و خانوادگی بدرخشند، این سبک را برای شروع نوازندگی انتخاب می‌کنند.

در گیتار نوازی سبک پاپ معمولاً از آکوردها و الگوهای ریتمیک برای همراهی با خواننده یا اجرای آهنگ استفاده می‌شود. به همین دلیل این سبک تا حد زیادی آکوردمحور است و یادگیری آکوردها و ریتم‌نوازی مهم‌ترین نقش را در آن ایفا می‌کند. از آنجایی که با یادگیری چند آکورد و الگوی ریتمیکِ ساده می‌توان تعداد زیادی از آهنگ‌های معروف این ژانر را اجرا کرد و بسیاری از قطعات پاپ نیز ساختار آکوردی مشابهی دارند، این سبک گیتار زدن برای هنرجویان مبتدی حتی راحت‌‌تر و جذاب‌تر هم به نظر می‌رسد.

از نظر شیوهٔ نواختن، در سبک پاپ گیتار، هم می‌توان از انگشتان دست استفاده کرد و هم از مضراب یا پیک. این انعطاف باعث می‌شود نوازنده بسته به نوع قطعه یا سلیقهٔ شخصی خود، یکی از این روش‌ها را انتخاب کند. به لحاظ تکنیک نیز، این سبک چندان چهارچوب بسته و متفاوتی ندارد. بسیاری از تکنیک‌های آن ریشه در دیگر سبک‌های نوازندگی گیتار مانند کلاسیک و فلامنکو دارند که به شکل ساده‌تری در موسیقی پاپ به کار گرفته می‌شوند.

از نظر آموزشی نیز معمولاً در این سبک تلاش بر این است که هنرجو در مدت زمان کوتاه‌تری به مرحلهٔ اجرای آهنگ برسد. به همین دلیل مباحث تئوری موسیقی در حد نیاز آموزش داده می‌شوند و همان گونه که گفته شد تمرکز اصلی بیشتر بر یادگیری آکوردها، ریتم‌ها و اجرای قطعات، گذاشته می‌شود. همین ویژگی باعث شده بسیاری از هنرجویان، سبک پاپ در گیتار را یکی از ساده‌ترین گزینه‌ها برای شروع یادگیری گیتار بدانند.

اگر هدف شما هم این است که بتوانید آهنگ‌های محبوب را اجرا کنید، همراه با خواندن آواز گیتار بزنید و سریع‌تر وارد دنیای اجرا شوید، گیتار پاپ می‌تواند یکی از جذاب‌ترین انتخاب‌ها در میان انواع سبک‌ گیتارنوازی باشد.

سبک گیتار فلامنکو

در میان سبک‌های مختلف گیتار، فلامنکو یکی از هیجان‌انگیزترین و پرانرژی‌ترین شیوه‌های نوازندگی است. این سبک ریشه در فرهنگ و موسیقی منطقهٔ آندلس در جنوب اسپانیا دارد و از ترکیب سنت‌های موسیقایی مختلفی مانند موسیقی اسپانیایی، عربی و کولی‌ها شکل گرفته است.

از نظر موسیقایی، گیتار‌نوازی سبک فلامنکو معمولاً ریتم‌های تُندتر، ضربه‌های کوبشی و اجراهای بسیار پُرتحرک‌تری نسبت به دیگر سبک‌های گیتار دارد. صدای گیتار در این سبک، شفاف‌تر و تیزتر است و کشش نت‌ها هم معمولاً کوتاه‌تر و تهاجمی‌تر اجرا می‌شود. همین ویژگی‌ها باعث شده موسیقی فلامنکو انرژی و هیجان خاص خود را داشته باشد.

در سبک گیتار فلامنکو از تکنیک‌های ویژه‌ای برای ایجاد ضرب و ریتم روی بدنهٔ ساز یا سیم‌ها استفاده می‌شود. تکنیک‌هایی مانند راسگوادو (Rasgueado)، گولپه (Golpe) و پاساژهای سریع انگشتان از جمله ویژگی‌هایی هستند که به این سبک، رنگ و هویت متفاوتی می‌دهند. حرکات دست نیز در این سبک بسیار آزاد، پرتحرک و گاهی حتی نمایشی است که همین موضوع باعث می‌شود سبک‌ فلامنکو گیتار از نظر بصری هم بسیار جذاب به نظر برسد.

به لحاظ شیوهٔ قرار گرفتن ساز نیز گیتار سبک فلامنکو معمولاً کمی متفاوت از سبک کلاسیک در گیتار نواخته می‌شود. بسیاری از نوازندگان فلامنکو، گیتار را روی پای راست قرار می‌دهند و دستهٔ ساز را هم تقریباً موازی با سطح زمین می‌گیرند. این حالت، آزادی حرکت بیشتری به دست‌ها می‌دهد و برای اجرای تکنیک‌های سریع و کوبشی این سبک مناسب‌تر است.

از نظر ساختار موسیقایی هم سبک فلامنکو در گیتار شباهت‌های زیادی با موسیقی‌ دستگاهی ایرانی دارد. این سبک دارای فرم‌ها و الگوهای ریتمیک مشخصی به نام پالو (Palos) است که هرکدام حال‌وهوای خاص خود را دارند. بداهه‌نوازی نیز در این سبک نقش مهمی ایفا می‌کند و بسیاری از نوازندگان هنگام اجرا با حفظ چارچوب ریتمیک، آزادی زیادی در بیان موسیقایی خود دارند.

لازم به ذکر است که موسیقی فلامنکو تنها به گیتار محدود نمی‌شود و در واقع ترکیبی از چند عنصر هنری است. سه رکن اصلی این موسیقی عبارت‌اند از کانته (Cante) به معنای آواز، بایله (Baile) به معنای رقص و گیتارا (Guitara) که همان گیتار‌نوازی سبک فلامنکو است.

البته تا پیش از قرن نوزدهم، فلامنکو تنها محدود به آواز و صدای ریتمیک کف زدن (Palmas) بود؛ به‌تدریج از قرن ۱۹ به بعد بود که گیتار و رقص هم جایگاهی برای خود در این نوع سبک موسیقی پیدا کردند. بعدها در قرن بیستم و به‌ویژه با ظهور نوازندگانی مانند «پاکو د لوسیا»، هنر تک‌نوازی گیتار فلامنکو به شکل جدی‌تری مطرح شد و توانست جایگاه ویژه‌ای در میان انواع سبک گیتار به دست آورد.

اگر شما هم به‌دنبال سبکی هستید که هیجان، ریتم‌های پرانرژی و تکنیک‌های نمایشی را با هم ترکیب کند، سبک فلامنکو می‌تواند انتخاب جذاب و رضایت‌بخشی برایتان باشد.

سبک گیتار راک

در میان سبک‌های گیتار، گیتار راک یکی از پرانرژی‌ترین و تاثیرگذارترین سبک‌های موسیقی مدرن به شمار می‌آید. ریشه‌های این سبک به دههٔ ۱۹۵۰ و شکل‌گیری موسیقی «راک اند رول» بازمی‌گردد؛ دورانی که نسل جوان به دنبال بیان هیجان‌ها، احساسات و حتی اعتراض‌های اجتماعی خود بود و موسیقی به یکی از مهم‌ترین ابزارهای این بیان تبدیل شد.

در گیتار‌نوازی سبک راک معمولاً با ریف‌های قدرتمند، آکوردهای پرانرژی و ریتم‌های کوبنده روبه‌رو هستیم. همین ویژگی‌ها باعث شده موسیقی راک حس هیجان، حرکت و قدرت بیشتری نسبت به بسیاری از سبک‌های گیتار داشته باشد. در اجرای این سبک معمولاً گیتار الکتریک در کنار سازهایی مانند درامز و گیتار بیس هستهٔ اصلی گروه را تشکیل می‌دهد و فضای خاص موسیقی راک را به وجود می‌آورد.

در تاریخ موسیقی راک، نوازندگانی بزرگ نقش مهمی در گسترش گیتار سبک راک داشته‌اند. یکی از تاثیرگذارترین آن‌ها «جیمی هندریکس» بود که در دههٔ ۱۹۶۰ شیوه‌های تازه‌ای در نوازندگی گیتار معرفی کرد و الهام‌بخش نسل‌های بعدی نوازندگان قرار گرفت. پس از او نیز گیتاریست‌هایی مانند «جو ستریانی»، «استیو وای» و «اینگوی مالمستین» با تکنیک‌های پیشرفتهٔ خود این سبک را بیش از پیش گسترش دادند.

با گسترش موسیقی راک، این سبک به شاخه‌های مختلفی تقسیم شد و هرکدام ویژگی‌های خاص خود را پیدا کرد: برای مثال Hard Rock با صدای قوی‌تر و ریف‌های سنگین‌تر، Alternative Rock با فضایی تجربی‌تر و متفاوت‌تر و همچنین سبک‌های سنگین‌تری مانند Heavy Metal که بر قدرت صدا و ریف‌های تهاجمی تأکید دارند.

با توجه به تنوع این شاخه‌ها، بسیاری از هنرجویان هنگام مقایسهٔ سبک‌های گیتار به این شیوه از نوازندگی که می تواند تنوع بیشتری در اختیار آنها قرار دهد کشیده می‌شوند. اگر شما هم از طرفداران موسیقی راک هستید یا به اجراهای هیجان‌انگیز با سازهای مدرن علاقه دارید، سبک گیتار راک می‌تواند یکی از بهترین گزینه‌ها باشد.

چطور سبک گیتار مناسب خود را پیدا کنیم؟

انتخاب از میان سبک‌های مختلف گیتار تا حد زیادی به علاقهٔ شخصی، هدف شما از یادگیری موسیقی و زمانی که می‌خواهید برای تمرین بگذارید بستگی دارد. هر سبک فضای موسیقایی، تکنیک‌ها و شیوهٔ نوازندگی خاص خود را دارد. اگر هنوز نمی‌دانید کدام سبک برای شما مناسب‌تر است، نکات زیر می‌توانند در تصمیم‌گیری به شما کمک کنند:

• به موسیقی‌ای که بیشتر گوش می‌دهید توجه کنید. معمولاً سبک گیتاری که انتخاب می‌کنید بهتر است با سلیقهٔ موسیقایی شما هماهنگ باشد. اگر بیشتر به قطعات ملودیک و آرام گوش می‌دهید، سبک‌هایی مثل کلاسیک ممکن است برای شما جذاب‌تر باشند و اگر به موسیقی‌های پرانرژی و شاد علاقه دارید، گزینه‌های دیگری مثل فلامنکو برایتان مناسب‌تر خواهند بود.
• هدف خود از یادگیری گیتار را مشخص کنید. برخی افراد دوست دارند به مرحلهٔ اجرای قطعات حرفه‌ای و تکنیکی برسند، بعضی ترجیح می‌دهند با گیتار خود، آواز بخوانند و برخی هم به اجرای موسیقی در یک گروه پُرهیجان و امروزی علاقه دارند. دانستن این هدف می‌تواند به انتخاب درست در میان انواع سبک‌های گیتار کمک کند.
• میزان زمانی که می‌توانید برای تمرین بگذارید را در نظر بگیرید. برخی سبک‌ها برای پیشرفت به تمرین منظم و دقیق‌تری نیاز دارند، در حالی که در بعضی دیگر می‌توان نسبتاً سریع به مرحلهٔ اجرای آهنگ رسید.
• در صورت امکان چند سبک مختلف را امتحان کنید. گاهی بهترین راه برای پیدا کردن سبک مورد علاقه این است که پس از یادگیری اصول اولیهٔ گیتار، چند شیوهٔ مختلف گیتار‌نوازی را برای مدتی کوتاه امتحان کنید تا ببینید با کدام یک ارتباط بیشتری برقرار می‌کنید.

در نهایت، مهم‌ترین نکته این است که سبکی را انتخاب کنید که از تمرین و اجرای آن لذت ببرید؛ چراکه علاقه و استمرار، از عوامل اصلی پیشرفت در مسیر یادگیری گیتار هستند.

کلام آخر

در این مقاله تلاش کردیم با معرفی رایج‌ترین سبک‌های نوازندگی گیتار، شما را با فضای کلی این ساز و شیوه‌های مختلف گیتار‌نوازی آشنا کنیم؛ از ملودی‌های ظریف و دقیق در گیتار کلاسیک گرفته تا ریتم‌های پرطرفدار گیتار پاپ، هیجان و تکنیک در فلامنکو و انرژی بالای موسیقی راک. هرکدام از این سبک‌ها ویژگی‌ها، تکنیک‌ها و حال‌وهوای موسیقایی خاص خود را دارند و همین موضوع باعث می‌شود انتخاب سبک مناسب برای هر هنرجو متفاوت باشد.

داشتن اطلاعات در این زمینه به شما کمک می‌کند تفاوت سبک‌های گیتار را بهتر درک کنید و راحت‌تر مسیری را انتخاب کنید که با سلیقه و هدف شما هماهنگ باشد. در واقع هرچه شناخت شما بیشتر باشد، انتخاب مسیر یادگیری نیز آگاهانه‌تر خواهد بود.

اگر بعد از آشنایی با سبک‌های گیتار تصمیم‌تان را گرفته‌اید و دوست دارید قدم بعدی را در مسیر موسیقایی خود بردارید، پیشنهاد می‌کنیم سری هم به سایت خنیاگر بزنید و از دوره‌های مختلف آموزش گیتار در سبک‌های مختلف دیدن کنید.